Home O regionie Region ogólne Dlaczego Południowe Podlasie?

Ostatnie komentarze

Dlaczego Południowe Podlasie?
Ocena użytkowników: / 12
SłabyŚwietny 
Wpisany przez zaru   
czwartek, 08 lutego 2007 02:00
Article Index
Dlaczego Południowe Podlasie?
Informacje ogólne&title=Położenie i podział administracyjny
Ukształtowanie terenu i klimat
Zagospodarowanie i możliwości rozwoju
All Pages

Informacje ogólne

W zasadzie Południowe Podlasie nie jest regionem geograficznym, który moglibyśmy znaleźć na mapie. Nazwa ta została raczej ukuta na potrzeby określenia poczucia tożsamości kulturowej i obyczajowej mieszkańców najogólniej mówiąc dawnego województwa bialskopodlaskiego (jednostki administracyjnej funkcjonującego do 1999 roku). Jednocześnie w niektórych opracowaniach można znaleźć informacje, że Południowe Podlasie to tereny położone w dolinie rzeki Krzny ograniczone dolnym biegiem Wieprza a średnim Bugu i Wisły. Zatem jak widać rozbieżność jest spora. Z kolei Wikipedia podaje taką definicję tego regionu:
"Kraina geograficzno-historyczna położona w środkowo-wschodniej części Polski, na granicy dwóch dużych jednostek geograficznych. Północna i zachodnia jego część znajduje się w granicach Prowincji Niżu Środkowoeuropejskiego (makroregion Nizina Południowopodlaska), natomiast część południowo-wschodnia w granicach Niżu Zachodniorosyjskiego (makroregion Polesie Podlaskie, granicą jest rzeka Krzna)".

Z drugiej strony określenie to jest tak popularne wśród mieszkańców tych terenów, że używanie go jest jak najbardziej zasadne. Nazwa ta przewija się również w wielu publikacjach zarówno historycznych jak i regionalnych. Na marginesie dodam, że o ile kilka lat temu wyszukiwanie w zasobach internetu frazy "Południowe Podlasie" nie zwracało praktycznie żadnych rezultatów o tyle dzisiaj jest już klika ciekawych miejsc w sieci opisujących ten przepiękny zakątek Polski. W miarę możliwości w dziale Polecane strony będę zamieszczał te najbardzej interesujące. Dla uproszczenia w lokalizowaniu Południowego Podlasia na mapie Polski zrównam jego granice z obecnym powiatem bialskim - choć niestety jest to mocne uproszczenie.


Położenie i podział administracyjny

Powiat bialski położony jest w środkowo-wschodniej części Polski. Stanowi pół­nocno-wschodnią część województwa lubelskiego. Stolicą jest Biała Podlaska. Od północy powiat graniczy z województwem podlaskim, od wscho­du z Białorusią, od południa z 4 powiatami województwa lubelskiego: włodawskim, parczewskim, radzyńskimi i łukowskim, natomiast od zachodu z województwem mazowieckim. W jego skład wchodzą 2 gminy miejskie: Międzyrzec Podlaski i Terespol oraz 17 gmin wiejskich: Biała Podla­ska, Drelów, Janów Podlaski, Kodeń, Konstantynów, Leśna Podlaska, Łomazy, Międzyrzec Podlaski, Piszczac, Rokitno, Rossosz, Sławatycze, Sosnówka, Teres­pol, Tuczna, Wisznice, Zalesie. Na obszarze powiatu znajduje się 347 wsi zorganizowanych w 328 sołectw.


Ukształtowanie terenu i klimat

Powiat bialski wchodzi w skład pasa Nizin Środkowopolskich. Jego obszar należy do dwóch głównych jednostek fizyczno-geograficznych - Niziny Południowo-Podlaskiej i Polesia Podlaskiego. Jednocześnie możemy tutaj wyróżnić 5 mezoregionów - na Nizinie Południowo-Podlaskiej są to : Podlaski Przełom Bugu i Równina Łukowska, a w granicach Polesia Zachodniego: Zaklęsłość Łomaska, Równina Kodeńska i Polesie Brzeskie. Szczególne piętno na rzeźbie tych terenów odcisnęły zlodowacenia, tworząc rozległe, monotonne równiny. Dlatego powiat zajmuje obszar o mało zróżnicowanej rzeźbie terenu i wysokościach bezwzględ­nych nieprzekraczajacych 175 m n.p.m. W północnej części dominują równiny faliste, pagórkowate z szeroko rozciągającymi się polami. Pozostała, południowa część charakteryzuje się znaczną płaskością terenu, dużą ilością łąk i pastwisk, silnym zabagnieniem oraz gęstą siecią strug i małych rzek, płynących szerokimi dolinami. Największymi rzekami powiatu są: Bug, który stanowi jego wschodnią i północną granicę oraz największy na tym terenie jego dopływ - Krzna z całym prawie swoim dorzeczem. Przez teren powiatu przepływa 29 rzek o łącznej długości około 540 km. Do największych pod względem długości należą: Zielawa, Lutnia, Czapelka, Grabarka, Klukówka, Grabar - Kałamanka, Muława. Odcinek Kanału Wieprz -Krzna zlokalizowany na terenie powiatu ma długość 17 km.  Nizinno-równinny krajobraz urozmaicony jest połaciami lasów. Daw­niej obfita szata leśna na terenie powiatu miała charakter puszczański. Krajobraz leśno-polny utrzymywał się na tym obszarze po wiek XVIII. Obecnie lasy zajmują 26 % ogólnej powierzchni powiatu.
Pod względem wartości rolniczej gleby powiatu należą głównie do IV i V klasy gleb średnich i słabych. Struktura gleb przedstawia się następująco: klasa IV ok. 48 %, klasy V-VI - ok. 45%. Gleby należą tutaj do najsłabszych w województwie lubelskim. Przeważają gleby gł. piaszczyste, piaszczysto-gliniaste, bielicowe i tor­fowe. Stąd też wzięło się popularnego dawniej przysłowia „las, piasek i karaski ma szlachcic podlaski".
Klimat tego obszaru wykazuje cechy wyraźnie kontynentalne z dużą amplitudą temperatur rocznych. Średnia suma opadów rocznych wynosi ok. 547 mm. Przeważają wiatry z kierunku zachodniego i poludniowo-zachodniego. Dni bezwietrznych występuje bardzo mało, zaś o silnym wietrze jest około 12 dni w roku.


Zagospodarowanie i możliwości rozwoju 


Ze względu na naturalne warunki oraz brak większych zasobów surowców mineralnych i dużych ośrodków przemysłowych, obszar ten ma typowo rolniczy charakter. Podstawowy dział gospodarki powiatu bialskiego stanowi zatem rolnictwo. Użytki rolne (pola uprawne, łąki i pastwiska) stanowią 67% ogólnej po­wierzchni powiatu. Z uwagi na warunki glebowe podstawą upraw są głównie zboża i ziemniaki. Taki stan rzeczy ma oczywiście wiele zalet, w postaci chociażby czystego środowiska naturalnego. W ostatnich latach można zaobserwować, że dostrzegają to zarówno lokalne władze samorządowe jak i mieszkańcy. Widoczny jest rozwój na tych terenach turystyki, a szczególnie agroturystyki oraz rolnictwa ekologicznego.

W artykule wykorzystano materiały z publikacji Pani Renaty Maj pt. "Młyny wietrzne w powiecie bialskim",  IV liceum Ogólnokształcące im. S. Staszica w Białej Podlaskiej, Biała Podlaska 2005