Home Ciekawe miejsca Litera O Ortel Królewski

Ostatnie komentarze

Ortel Królewski
Ocena użytkowników: / 10
SłabyŚwietny 
Wpisany przez zaru   
poniedziałek, 05 marca 2007 22:56
Article Index
Ortel Królewski
Informacje ogólne&title=Historia Ortela Królewskiego
Atrakcje turystyczne
All Pages

Informacje ogólne

 

Ortel Królewski - cerkiewOrtel Królewski dzisiaj to niewielka wieś położona w gminie Piszczac na obszarze Zaklęsłości Łomaskiej nad rzeką Zielawą w odległości ok. 15 km od Białej Podlaskiej. 

Miejscowość warta odwiedzenia z uwagi na jedną z najpiękniejszych budowli drewnianej architektury sakralnej na Południowym Podlasiu - cerkiew unicką z 1706 roku - obecnie kościół parafialny p. w. Matki Bożej Różańcowej. Przepiękny, malowniczy, kryty gontem budynek świątyni otoczony jest drzewami, więc widać go dopiero jak przejeżdża się zaraz obok. Jednak przynajmniej na mnie zrobił tak wielkie wrażenie, że jak tylko go zobaczyłem nie mogłem wprost oderwać oczu. Sama świątynia i jej otoczenie wyglądają tak jakby zatrzymał się tutaj czas i był nadal XVIII wiek - jedynie widok nowoczesnych nagrobków na cmentarzu położonym za świątynią burzy to wrażenie.

Świątynia w ostatnich latach jest sukcesywnie odnawiana - jak widać z opisu wyżej z ogromnym sukcesem.

 

 

Historia Ortela Królewskiego

Ortel Królewski początkowo nazywany Wortel, królewszczyzna. Ziemie te w 1504 roku zostały nadana przez króla Aleksandra Jagiellończyka Lwu Bohowitynowi, cześnikowi lit. wraz z przywilejem na budowę zamku i założenie miasta. Jego syn Bohowityn Bohowitynowicz w roku 1526 sprzedał ją swemu bratu stryjecznemu Iwanowi Bohuszewiczowi Bohowitynowiczowi. Następnie przeszła w ręce jego syna Michała Iwanowicza Bohowitynowicza Kozieradzkiego (zm. ok 1580). Około 1565 roku nastąpił podział na dobra królewskie (wówczas siedziba wójtostwa) i część prywatną (obecnie Ortel Książęcy), którą w roku 1600 nabył od Bohowitynowiczów Lew Sapieha. Następnie królewszczyzna należąca do starostwa Łomazy. Od 1679 zamieszkiwana przez Tatarów, którzy otrzymali tu folwarki, między innymi w trzecim ćw. w. XIX własność Felicji i Jana Lisowskich, a następnie ich syna Alberta (zm. 1878). W 1905 roku w posiadaniu Franciszka Kryńskiego, a w 1939 Stanisława Czajkowskiego.

 

 

Atrakcje turystyczne Ortela Królewskiego

Tak jak zaznaczyłem we wstępie, warto odwiedzić tę miejscowość z uwagi na przepiękną cerkiew unicką z 1706 roku - obecnie kościół parafialny p. w. Matki Bożej Różańcowej.

Pierwsza cerkiew unicka p. w. Opieki Matki Boskiej została wzniesiona w 1656, natomiast w 1702 opatrzona funduszem przez Augusta II. Obecna cerkiew zbudowana w 1706 w miejscu pierwotnej przez cieślę Nazarona z fundacji Teodora Bieleckiego jako cerkiew unicka pw. św. Dawida i Romana. W latach 1875-1918 cerkiew prawosławna. Od 1919 kościół, natomiast  w 1922 erygowana parafia rzymskokatolicka.

Świątynia remontowana kilkakrotnie: 1927 najpewniej wówczas wstawiona arkada tęczy i wydzielona zakrystia od wsch., 1955 wymiana gontów. W latach 1963, 1979 pokrycie kopuł wież blachą, natomiast 1995-7 remont kapitalny. Świątynia orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej, z lisicami, zewnątrz i wewnątrz szalowana, na podmurówce. Trójdzielna, o nawie na rzucie kwadratu, węższym prezbiterium ujętym od pn. zakrystią i od pd. skarbcem, od zach. babiniec, nad którym czworoboczna wieża konstrukcji zrębowo-słupowej. Wnętrze kryte deskowym stropem. Prezbiterium otwarte arkadą o łuku koszowym. Chór muzyczny na dwóch czworobocznych słupach o sfazowanych narożach, z tralkową balustradą wycinaną z desek, z lambrekinem u dołu. Z babińca do nawy odrzwia, z inskrypcja w języku staroruskim podającą datę budowy, nazwiska cieśli i fundatora. Okna małe, w nawie parzyste. Od frontu podcień na słupach, wieża wydzielona obdasznicą, w górnej kondygnacji pary półkoliście zamkniętych arkad i bogata, wycinana z desek dekoracja. Dachy strome, czterospadowe, kryte gontem z okapami z lambrekinem, nad nawą i prezbiterium o wspólnej kalenicy, z ośmioboczną wieżyczką na sygnaturkę, zwieńczoną cebulastym hełmem krytym blachą, z żelaznym krzyżem prawosławnym; takaż kopułka na dachu wieży.

Na ścianie tęczowej malowidło ścienne pochodzące z ok. 1927, przedstawiające Tablice Dekalogu adorowane przez parę aniołów. Ołtarze o formach barokowych i rokokowych z 1928 roku, główny konserwowany w 2005 roku, być może z wykorzystaniem detali z ikonostasu, w polach głównych gipsowe figury: w głównym Matka Boska, w bocznych: Najśw. Serce Jezusa i św. Stanisław Kostka z Dzieciątkiem. W zwieńczeniach ołtarzy bocznych obrazy o charakterze barokowym z drugiej połowy w. XVII - gruntownie przemalowane w latach 90. w. XX: w lewym Zmartwychwstanie, w prawym Immaculata. Feretrony: 1. koniec w. XIX, z obrazami Matka Boska Częstochowska i Najśw. Serce Jezusa; 2. z 2. ćw. w. XX, z oleodrukami: św. Antoni i Matką Boska. Zwieńczenie dawnego ikonostasu z obrazem Trójcy Św., zapewne 2. poł. w. XVIII. Krucyfiksy procesyjne: 1. o charakterze barokowym, w. XIX; 2. neogotycki, w. XIX/XX, metalowy; 3. ludowy, w. XIX. Monstrancja, z cechą warszawskiej firmy Fraget, wg napisu ofiarowana 1928 przez B. A. Paszkowskich. Puszka neogotycka, wg napisu ofiarowana 1923 przez Annę Głowacką i jej syna Bazylego.

Za kościołem cmentarz założony w XVIII wieku jako unicki, obecnie katolicki. Rozplanowany na rzucie prostokąta z aleją główną od kościoła i podziałem na trzy nierówne kwadraty. Na cmentarzu kościelnym nagrobek Jana Górskiego (zm. 1841), proboszcza kościeniewickiego i ortelskiego i jego żony Anny z Dołbińskich (zm. 1830), murowany z cegły, otynkowany, na planie prostokąta, w formie kapliczki z kątowym szczycikiem, od frontu i z tyłu kwadratowe tablice inskrypcyjne z czerwonego marmuru.

Obok kościoła uwagę zwraca piękny, rozłożysty dąb pomnikowy. 

W artykule wykorzystano informacje z publikacji pt: "Katalog Zabytków Sztuki w Polsce - powiat Biała Podlaska" pod red. Katarzyna Kolendo-Korczakowa, Anna Oleńska i Marcin Zgliński, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2006. 

 

Komentarze 

 
+5 #1 Ortel Król. 2008-07-14 18:49
Kosciółółek w Ortelu Królewskim jest przepiękny.Chwała proboszczom,któ rzy przyczynili i przyczyniają się do jego konserwacji.Jeżeli mógłbym coś zasugerować to należałoby przywrócić pierwotny stan wieżyczkom,któr e w przeszłości były kryte gontem,następni e czarną blachą a obecnie blachą ocynkowaną.Nijak to nie pasuje do całości.Proponuję aby wieże kościelne oraz dzwonnicę pokryć gontem a jeżeli okaże się to niemożliwe to przynajmniej blachą miedzianą.Blacha miedziana po pewnym czasie naprawdę będzie współgrała z resztą budowli.Również chętnie częściowo mogę to sfinansować.
Cytować